जागतिक महापुरुषांच्या नजरेतून युगपुरुष डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर

​

भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार, थोर अर्थतज्ज्ञ,पत्रकार, संपादक आणि मानवी हक्कांचे कैवारी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे नाव घेतल्यावर डोळ्यासमोर उभा राहतो तो संघर्षातून निर्माण झालेला एक महासागर. त्यांना जयंती निमित्त त्रिवार अभिवादन

बाबासाहेबांचे कार्य केवळ भारतापुरते,भारतीयांपुरते किंवा विशिष्ट वर्गापुरते मर्यादित नव्हते, तर ते संपूर्ण मानवजातीला दिशा देणारे होते. त्यांच्या विद्वत्तेचा आणि कार्याचा गौरव केवळ त्यांच्या अनुयायांनीच केला असे नाही, तर देशातील आणि जगातील दिग्गज नेत्यांनी आणि विचारवंतांनी अत्यंत आदरपूर्वक शब्दांत त्यांचे महात्म्य वर्णन केले आहे. आज पर्यंत अनेकांनी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या विविध कार्यांवर आणि पैलूंवर लेखणीच्या माध्यमातून प्रकाश टाकला आहे. आपण या लेखातून त्यांच्या संदर्भात जागतिक ख्याती प्राप्त नेत्यानी काढलेले गौरवोद्गार पाहू ते पुढीलप्रमाणे
ज्या विद्यापीठात बाबासाहेबांनी शिक्षण घेतले, त्या न्यूयॉर्कमधील कोलंबिया विद्यापीठाने आपल्या ३०० व्या वर्धापनदिनी बाबासाहेबांचा गौरव करताना म्हटले होते:
​”डॉ. आंबेडकर हे केवळ भारताचे नेते नव्हते, तर ते आधुनिक जगातील सहा सर्वोच्च विद्वानांपैकी एक होते.”
​भारताचे पहिले पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी संसदेत बाबासाहेबांना श्रद्धांजली वाहताना म्हटले होते:
​”डॉ. आंबेडकर हे हिंदू समाजाच्या जाचाविरुद्ध बंड पुकारणारे एक महान प्रतीक होते. त्यांनी केवळ कायदे केले नाहीत, तर भारतीय समाजाची मानसिकता बदलण्याचे ऐतिहासिक कार्य केले. ते भारतीय राज्यघटनेचे खरे निर्माते आणि एक महान विद्वान होते.”
​’भारताचे लिंकन’: रसेल आर. लोवेन
​अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष अब्राहम लिंकन यांनी ज्याप्रमाणे गुलामगिरी नष्ट केली, तशीच तुलना बाबासाहेबांच्या कार्याशी करताना अनेक पाश्चात्य विचारवंतांनी त्यांना ‘भारताचे अब्राहम लिंकन’ असे संबोधले आहे. त्यांच्या मते, बाबासाहेबांनी कोणत्याही हिंसेशिवाय जगातील सर्वात मोठ्या लोकशाहीची पायाभरणी केली.
​ महात्मा गांधींनी डाॅ बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या बद्दल काढलेले गौरव उद्गार .डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या सोबत वैचारिक मतभेद असूनही महात्मा गांधींनी बाबासाहेबांच्या बुद्धिमत्तेचा नेहमीच आदर केला. गांधीजींनी म्हटले होते:
​”डॉ. आंबेडकर हे अत्यंत हुशार आणि देशभक्त गृहस्थ आहेत. त्यांच्यातील विद्वत्ता आणि न्यायप्रियता ही वाखाणण्याजोगी आहे. अस्पृश्यता निवारणाच्या कार्यात त्यांचे योगदान अनन्यसाधारण आहे.”
राजर्षी शाहू महाराज: “भावी भारताचा नेता”
​कोल्हापूरच्या गादीवर असताना राजर्षी शाहू महाराजांनी माणगाव येथील परिषदेत (१९२०) बाबासाहेबांची ओळख करून देताना अत्यंत भविष्यवेधी शब्द उच्चारले होते:
​”तुम्हाला तुमचा नेता (डॉ. आंबेडकर) मिळाला आहे. ते फक्त तुमचेच नव्हे, तर संपूर्ण भारताचे नेते होतील. एक वेळ अशी येईल की, सारा भारत देश त्यांच्या शब्दावर चालेल.”
​ सयाजीराव गायकवाड: “रत्नाची पारख”
​बडोदा संस्थानाचे महाराज सयाजीराव गायकवाड, ज्यांनी बाबासाहेबांच्या उच्च शिक्षणासाठी मदत केली होती, त्यांनी म्हटले होते:
​”मी माझ्या आयुष्यात अनेक माणसे पाहिली, पण भीमरावांसारखा प्रज्ञावंत आणि स्वाभिमानी पुरुष पाहिला नाही. ते केवळ दलितांचे उद्धारकर्ते नाहीत, तर भारतीय वैभवाचे एक चमकते रत्न आहेत.”
​ डॉ. राजेंद्र प्रसाद: “कुशल पायलट”
​भारतीय राज्यघटनेच्या मसुदा समितीचे अध्यक्ष म्हणून बाबासाहेबांच्या कामगिरीवर बोलताना भारताचे पहिले राष्ट्रपती डॉ. राजेंद्र प्रसाद म्हणाले होते:
​”संविधान सभेत मी घेतलेल्या अनेक निर्णयांपैकी सर्वात उत्तम निर्णय कोणता असेल, तर तो म्हणजे डॉ. आंबेडकरांची मसुदा समितीच्या अध्यक्षपदी केलेली निवड. त्यांनी एका अत्यंत कुशल वैमानिकाप्रमाणे (Pilot) अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीतही संविधानाचे जहाज सुरक्षितपणे किनाऱ्यावर नेले.”
​ आर. व्यंकटरमण: “सामाजिक न्यायाचे प्रेषित”
​भारताचे माजी राष्ट्रपती आर. व्यंकटरमण यांनी बाबासाहेबांचा गौरव करताना म्हटले होते:
​”डॉ. आंबेडकर हे आधुनिक भारताचे एक उत्तुंग व्यक्तिमत्त्व होते. त्यांनी केवळ कायदा लिहिला नाही, तर सामाजिक न्यायाचा नवा धर्म भारताला दिला. ते खऱ्या अर्थाने सामाजिक क्रांतीचे प्रेषित होते.”
​ लॉर्ड वेव्हेल: “अद्वितीय बुद्धिमत्ता”
​ब्रिटीश काळातील व्हाईसरॉय लॉर्ड वेव्हेल यांनी त्यांच्या डायरीत बाबासाहेबांबद्दल नमूद केले होते:
​”डॉ. आंबेडकर हे अत्यंत हुशार, स्पष्टवक्ते आणि निर्भीड व्यक्तिमत्त्व आहेत. त्यांच्याकडे असलेल्या कायदेशीर आणि आर्थिक ज्ञानाची बरोबरी करणारे लोक फार कमी आहेत.”
​लेखासाठी काही अतिरिक्त महत्त्वाचे मुद्दे (Point-wise):
​जागतिक दर्जाचे अर्थतज्ज्ञ: अमर्त्य सेन यांनी त्यांना ‘अर्थशास्त्रातील पितामह’ मानले आहे, कारण हिल्टन यंग कमिशनसमोर बाबासाहेबांनी मांडलेल्या पुराव्यांतूनच ‘रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया’ची संकल्पना जन्माला आली.
​स्त्री शिक्षणाचे पुरस्कर्ते: ‘हिंदू कोड बिल’च्या माध्यमातून महिलांना मालमत्तेत अधिकार आणि सन्मान मिळवून देण्यासाठी त्यांनी कायदेमंत्री पदाचा राजीनामा दिला, हा त्यांच्या त्यागाचा सर्वोच्च क्षण होता.
​कामगार नेते: भारतातील कामगारांसाठी ८ तासांची कामाची वेळ, महागाई भत्ता आणि विमा यांसारख्या सवलती बाबासाहेबांनीच मजूर मंत्री असताना मिळवून दिल्या.

​ बॅरिस्टर विठ्ठलभाई पटेल यांचे मत
​सेंट्रल लेजिस्लेटिव्ह असेंब्लीचे पहिले भारतीय अध्यक्ष विठ्ठलभाई पटेल यांनी बाबासाहेबांच्या वक्तृत्वावर भाष्य करताना म्हटले होते:
​”जेव्हा डॉ. आंबेडकर सभागृहात बोलतात, तेव्हा ते केवळ शब्द उच्चारत नाहीत, तर ते सत्याचा आणि न्यायाचा हुंकार मांडत असतात. त्यांची तर्कशक्ती अचाट आहे.”
लॉर्ड माऊंटबॅटन “डॉ. आंबेडकर हे ज्ञानाचे एक अथांग बेट आहेत.”
नेल्सन मंडेला “आम्ही दक्षिण आफ्रिकेची घटना लिहिताना डॉ. आंबेडकरांच्या विचारांचा आधार घेतला आहे.”
नोबेल विजेते अमर्त्य सेन “डॉ. आंबेडकर हे माझे अर्थशास्त्रातील खरे गुरू (Father of Economics) आहेत.”

बाबासाहेब आंबेडकरांनी दिलेला ‘शिका, संघटित व्हा आणि संघर्ष करा’ हा मंत्र आजही तितकाच जिवंत आहे. त्यांच्याबद्दल काढलेले हे गौरव उद्गार केवळ स्तुतीसुमने नाहीत, तर त्यांच्या अथांग कार्याची ती पावती आहे. आज जेव्हा जग समता आणि मानवी हक्कांबद्दल बोलते, तेव्हा त्यांना डॉ. आंबेडकरांच्या संविधानाचा आणि विचारांचा संदर्भ घ्यावाच लागतो. डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकरांचे कार्य हे हिमालयापेक्षाही अधिक उंचीचे होते यात शंका नाही.
​अशा या महामानवाच्या विचारांचा वारसा पुढे नेणे हीच त्यांना खरी श्रद्धांजली ठरेल.🙏🙏🙏🙏🙏