देशाच्या इतिहास शूरांच्या वीरकथा बरोबरच गद्दारांचा इतिहास देखिल तितकाच मोठा आहे.देशाला परकीयांपासून पराभूत करण्यात या गद्दारांची मोठी भूमीका राहीली आहे. देशातील दहशतवाद हा त्यातलाच प्रकार असून देशतील विविध प्रकारच्या दहशतवादाला देशातंर्गतच मोठ्या प्रमाणात मिळणारी मदत आणि राजकीय आश्रयामुळे याची पाळेमुळे खोलवर रूजली आहेत. अशाच प्रकार नुकताच उघडकीस आला आहे.
भारताच्या राष्ट्रीय तपास संस्थेने (NIA) अलीकडेच सीआयएचा हस्तक असल्याचा आरोप असलेल्या अमेरिकन नागरिक मॅथ्यू एरॉन व्हॅनडाइक याला, दहशतवादाशी संबंधित कारवायांसाठी सहा युक्रेनियन नागरिकांसह अटक केली. याच महिन्यातील ही घटना भारतविरोधी गटांना ड्रोन युद्धाचे प्रशिक्षण देण्याशी संबंधित आहे.
व्हॅनडाइकला १३ मार्च रोजी कोलकाता येथून ताब्यात घेण्यात आले, तर युक्रेनियन नागरिकांना देशाच्या लखनौ आणि दिल्ली येथून ताब्यात घेण्यात आले. हे सर्व पर्यटक व्हिसावर भारतात दाखल झाले होते, त्यांनी आवश्यक असणाऱ्या परवानग्यांशिवाय गुवाहाटी आणि मिझोराममध्ये प्रवेश केला. त्यानंतर तेथे तो भारतीय बंडखोरांशी संबंधित असलेल्या वांशिक सशस्त्र गटांना (EAGs) ड्रोन संचालन, एकत्र येणे आणि जॅमिंगचे प्रशिक्षण देण्यासाठी तो बेकायदेशीरपणे म्यानमारमध्ये घुसला. या प्रकरणी त्याला दिल्ली न्यायालयाने एनआयएला च्या मागणीनुसार त्याला पोलीस कोठडी सुनावली होती.
चित्रपट निर्माता आणि ‘सन्स ऑफ लिबर्टी इंटरनॅशनल’ (SOLI) तो संस्थापक असलेले व्हॅनडाइक याची कारकीर्द चांगली नाही. लिबिया (२०११, जिथे तो युद्धकैदी होता), सीरिया, इराकमध्ये ISIS विरुद्ध, युक्रेन आणि व्हेनेझुएलामध्ये गुप्त मोहिमांसारख्या संघर्षांमध्ये त्याने सहभाग घेतला आहे. भारतातून जाणाऱ्या ड्रोनच्या चिंतेमुळे रशियन गुप्तचर यंत्रणेने अनेक महिन्यांपासून या गटावर पाळत ठेवत भारताला माहिती दिल्याचे वृत्त आहे. दहशतवादी कटासाठी बेकायदेशीर कृत्ये (प्रतिबंध) कायद्या (UAPA) अंतर्गत आरोप असलेल्या या चौकशीत निधीपुरवठा, स्थानिक नेटवर्क आणि व्हॅनडाइक याची सीआयए संबंधांची तपासणी केली जात आहे. त्याच्या वकिलाचा दावा आहे की दूतावासाच्या नियमांचे उल्लंघन करणारा हा खटला कमकुवत आहे, परंतु एनआयए ने या कारवायांना भारताच्या ईशान्येकडील राज्याच्या व राष्ट्रीय सुरक्षेच्या संदर्भातील संभाव्या धोक्यांशी जोडले आहे.
याच घटनेच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेचे राजदूत सर्जिओ गोर यांनी १८ मार्च २०२६ रोजी भारताचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोवाल यांची भेट घेतली. ही भेट, राष्ट्रीय गुप्तचर संस्थेने (NIA) अमेरिकन नागरिक मॅथ्यू व्हॅनडाइक आणि युक्रेनियन नागरिकांना दहशतवादाच्या आरोपाखाली अटक केल्यानंतर लगेचच झाली. त्यामुळे देशातील दहशतवादद्ययाला आंतरराष्ट्रीय पातळीवरुन थेट पांठीबा मिळत असल्याचे जाणकांराचे मत आहे. या बैठकीत महत्त्वपूर्ण सुरक्षा सहकार्य, गुप्तचर माहितीची देवाणघेवाण, इंडो-पॅसिफिक स्थिरता, दहशतवादविरोधी मोहीम, संरक्षण सहकार्य आणि इराणसोबतच्या अमेरिकेच्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर प्रादेशिक भू-राजकीय मुद्द्यांवर चर्चा झाली. असल्याचे जरी सांगण्यात आले असले तरी खरे कारण वेगळेच असल्याची चर्चा माध्यमात सुरु आहे.
भारताच्या ईशान्य भागात गत दोन वर्षापसून संघर्षाची स्थिती आहे आणि म्यानमारमध्ये भारतविरोधी गटांना ड्रोन युद्धाचे प्रशिक्षण दिल्याप्रकरणी व्हॅनडाइक याला १३ मार्च रोजी कोलकाता येथे ताब्यात घेतल्यानंतर काही दिवसांनी ही चर्चा झाली. याची पुष्टी कोणत्याही सूत्रांनी केली नसली तरी, या घटनेच्या जवळच्या संबंधामुळे भारतीय माध्यमांमध्ये अमेरिकन नागरिकाच्या प्रकरणात राजनैतिक हस्तक्षेप होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. अमेरिकन राजदूत गोर यांनी X वर पोस्ट केले की, भारताचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोवाल यांच्यासोबत नुकतीच एक अत्यंत फलदायी बैठक पार पडली. यामध्ये महत्त्वपूर्ण सुरक्षा आणि भू-राजकीय मुद्द्यांवर चर्चा झाली. सामरिक सहकार्य. अमेरिका आणि भारत यांच्यातील संबंध पुढे सरकत आहेत. पुरवठा साखळीची लवचिकता, तंत्रज्ञान धोरण आणि पश्चिम आशियातील संघर्ष यांसारख्या विषयांमध्ये द्विपक्षीय भागीदारीवर भर देण्यात आला.
मॅथ्यू व्हॅनडाइक ४६ वर्षीय अमेरिकन सुरक्षा विश्लेषक, माहितीपट निर्माता आणि ‘सन्स ऑफ लिबर्टी इंटरनॅशनल’ (SOLI) या संस्थेचा संस्थापक आहे. ही एक ना-नफा ना तोटा चालवली जाणारी संस्था असून ती जगभरातील सत्ताविरोधी गटांना लष्करी प्रशिक्षण आणि सल्ला देते. २०११ च्या लिबियातील गृहयुद्धात गद्दाफीविरुद्ध बंडखोरांसोबत लढताना तो प्रसिद्धीस आला. जिथे युद्धकैदी म्हणून त्याला पकडण्यात आले. त्यानंतर सीरियात, इराकमध्ये ISIS विरुद्ध, २०२२ पासून युक्रेन आणि व्हेनेझुएलामधील गुप्त कारवायांमध्ये भाग घेतला. १९७९ मध्ये बाल्टिमोर येथे जन्मलेल्या व्हॅनडाइक यांनी ‘X’ या संकेतस्थळावर SOLI च्या कारवाया चालवताना लिबिया आणि युक्रेनमध्ये लढल्याचे सांगितले आहे. भारतीय माध्यमांनी त्यांना परदेशी लढवय्या, भाडोत्री सैनिक आणि सीआयएचा कथित हस्तक म्हणून संबोधले आहे.
इराकमधील चौकशीदरम्यान त्याच्यावर अल-कायदाशी संबंध असल्याचा आरोपही करण्यात आला होता (जो त्यांनी नाकारला). त्याचे कार्य युक्रेनियन सैन्याला प्रशिक्षण देण्यापर्यंत, भारताच्या सीमेजवळील हालचालीं संदर्भात दहशतवादाचे आरोप. भारताच्या एनआयएने त्याला १३ मार्च २०२६ रोजी कोलकाता विमानतळावर सहा युक्रेनियन नागरिकांसह बेकायदेशीर कृत्ये (प्रतिबंध) कायद्या (यूएपीए) अंतर्गत अटक केली. आरोपांमध्ये मिझोरम (एक प्रतिबंधित क्षेत्र) मार्गे बेकायदेशीरपणे प्रवेश करण्याचा दहशतवादी कट रचणे, युरोपमधून ड्रोनची तस्करी करणे आणि म्यानमारमधील वांशिक सशस्त्र गटांना (ईएजी) ड्रोनची जुळणी, तैनाती आणि जॅमिंगचे प्रशिक्षण देणे यांचा समावेश आहे—हे सर्व ईशान्य भारतीय बंडखोरांशी संबंधित आहे. दिल्ली न्यायालयाने निधीपुरवठा, नेटवर्क आणि सीमा ओलांडण्याच्या घटनांची चौकशी करण्यासाठी एनआयएला २७ मार्चपर्यंत कोठडी मंजूर केली.
हुरबा पेट्रो, स्लायव्हियाक तारास, इव्हान सुकमानोव्स्की, स्टेफनकिव्ह मारियान, होनचारुक मॅक्सिम आणि कामिन्स्की व्हिक्टर या सहा युक्रेनियन नागरिकांना मॅथ्यू व्हॅनडाइक यांच्यासोबत भारताच्या एनआयएने १३ मार्च २०२६ रोजी अटक केली. त्यांनी पर्यटक व्हिसावर भारतात प्रवेश केला, परंतु परवानगीशिवाय प्रतिबंधित मिझोराम भागात प्रवास केला आणि नंतर प्रतिबंधित भारतीय बंडखोर संघटनांशी संबंधित वांशिक सशस्त्र गटांना (EAGs) भेटण्यासाठी बेकायदेशीरपणे म्यानमारमध्ये प्रवेश केला. एनआयएचा दावा आहे की त्यांनी युरोपमधून तस्करी केलेले ड्रोन पोहोचवले आणि या गटांना ड्रोनची जुळणी, संचालन, जॅमिंग आणि शस्त्र वापराचे प्रशिक्षण दिले, ज्यामुळे भारताविरुद्ध संभाव्य दहशतवादी कारवायांना मदत झाली.
या सर्वांवर दहशतवादी कटासाठी बेकायदेशीर कृत्ये (प्रतिबंध) कायद्याच्या (UAPA) कलम १८ अंतर्गत, तसेच संरक्षित क्षेत्र परवाना नियमांचे उल्लंघन केल्याचा आरोप आहे. लखनौ विमानतळावर एकाला, तर दिल्ली विमानतळावर तिघांना ताब्यात घेण्यात आले. निधीपुरवठा आणि नेटवर्कच्या चौकशीसाठी दिल्ली न्यायालयाने एनआयएला २७ मार्चपर्यंत ११ दिवसांची कोठडी मंजूर केली आहे. युक्रेनने कोणताही गैरप्रकार केल्याचे नाकारत आणि दूतावासाच्या अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधण्याची मागणी करत या प्रकाराचा निषेध केला आहे.
यामुळे आंतरराष्ट्रीय पातळीवरुन देशातील दहशतवादी कारवांयाना प्रोत्साहन मिळत असल्याचे सिध्द होत असले तरी यामागे देशातील कोणचातरी वरदहस्त असल्याशिवाय या गोष्टी इतक्या बोभाटपणे करणे अशक्य आहे त्यामुळे यातील गद्दार कोण हे देशातील जनतेसमोर येणे गरजेचे आहे. गडावर ज्या ज्या वेळी आक्रमणे झाली त्या त्यावेळी बाहेरून आत प्रवेश करणे शक्य नव्हते पण दरवाजा नेहमी आतूनच उघडला गेला याबाबत आत्मचिंतन अत्यावश्यक ठरते.
