आज १२ मे, म्हणजेच आधुनिक शुश्रूषाशास्त्राच्या जननी फ्लॉरेन्स नाइटिंगेल यांची जयंती. हा दिवस जगभरात ‘जागतिक परिचारिका दिन’ म्हणून साजरा केला जातो. पांढऱ्या गणवेशातील या ‘आरोग्य दूतांचे’ महत्त्व केवळ हॉस्पिटलपुरते मर्यादित नसून, मानवी जीवनाच्या रक्षणात त्या महत्त्वाचा दुवा आहेत.
आपण ‘जागतिक परिचारिका दिन’ साजरा करत असताना, काही वर्षांपूर्वीच्या त्या भीषण ‘कोरोना काळाची’ आठवण येणे स्वाभाविक आहे. जेव्हा जग भीतीने घराच्या आत दडून बसले होते, तेव्हा पांढऱ्या गणवेशातील हे योद्धे मृत्यूच्या छायेत रुग्णांची सेवा करत होते.
पीपीई किटमधील ‘अग्निपरीक्षा’
उन्हाळ्याच्या दिवसात, अंगाची लाहीलाही होत असताना सलग ८ ते १० तास पीपीई किट घालून काम करणे ही एक अग्निपरीक्षाच होती. पाण्याचा थेंबही न घेता आणि नैसर्गिक विधींनाही न जाता, घामाच्या धारांमध्ये भिजलेल्या अवस्थेत या परिचारिकांनी कोविड वॉर्ड सांभाळले. चेहऱ्यावर मास्कच्या पट्ट्यांचे व्रण हे त्यांच्यासाठी एखाद्या पदकापेक्षा कमी नव्हते.
कुटुंबापासून दुरावलेले दिवस
स्वतःच्या लहान मुलांना घरी सोडून किंवा वृद्ध आई-वडिलांना संसर्ग होऊ नये म्हणून अनेक परिचारिका महिना-महिना हॉस्पिटलच्या जवळ असलेल्या हॉस्टेलमध्ये किंवा विलगीकरणात राहिल्या. फोनवर आपल्या मुलांशी बोलताना डोळ्यात आलेले पाणी पुसून, दुसऱ्या क्षणी रुग्णाला औषध देण्यासाठी हसऱ्या चेहऱ्याने उभे राहण्याचे सामर्थ्य फक्त त्यांच्यातच होते.
‘ती’ शेवटची सोबत
कोरोनाच्या काळात जेव्हा नातेवाईकही रुग्णाजवळ जाऊ शकत नव्हते, तेव्हा त्या एकाकी रुग्णांचा हात धरणारी एकमेव व्यक्ती म्हणजे ‘नर्स’ होती. अनेकांनी आपल्या हातावर प्राण सोडले. त्या काळात केवळ वैद्यकीय उपचार नाही, तर रुग्णांना मानसिक आधार देऊन त्यांच्यातील जगण्याची जिद्द कायम ठेवण्याचे काम परिचारिकांनी केले.
समाजाचा दृष्टिकोन आणि लढा
दुर्दैवाने, त्याच काळात काही ठिकाणी परिचारिकांना भेदभावाचाही सामना करावा लागला. घरी येताना शेजाऱ्यांनी अडवणे किंवा घरमालकांनी घर सोडायला सांगणे, अशा घटनांनी त्यांचे मन दुखावले गेले. तरीही, दुसऱ्या दिवशी पुन्हा ड्युटीवर हजर राहून त्यांनी आपल्या कर्तव्याला प्राधान्य दिले.
कोरोनाने आपल्याला शिकवले की, सिमेंटच्या इमारती आणि महागड्या मशिनरी म्हणजे आरोग्य व्यवस्था नाही, तर परिचारिकांसारखे समर्पित मनुष्यबळ हाच खरा आरोग्याचा पाया आहे.
ज्या परिचारिकांनी कोरोनाच्या लढाईत आपले प्राण गमावले, त्यांना आज आदरांजली वाहण्याचा दिवस आहे. त्यांच्या त्यागामुळेच आज आपण सुरक्षित आहोत. कोरोना संपला असला तरी, त्यांनी दिलेली सेवा समाजाच्या स्मरणात कायम राहील.रुग्णालयात गेल्यावर आपण डॉक्टरांना ‘देव’ मानतो, पण त्या देवाच्या कार्यात अहोरात्र कष्ट घेणाऱ्या परिचारिकांकडे दुर्लक्ष करतो. आजच्या दिवशी आपण सर्वांनी एक संकल्प करणे गरजेचे आहे,परिचारिकांशी सन्मानाने आणि सौजन्याने वागणे,त्यांच्या कामातील जोखमीची जाणीव ठेवणे,
आरोग्य धोरणांमध्ये त्यांच्या अधिकारांचे समर्थन करणे.
परिचारिका हे आरोग्य व्यवस्थेचे हृदय आहे. हे हृदय धडधडत राहिले, तरच समाज निरोगी राहील. आजच्या या विशेष दिनी, समाजासाठी स्वत:चे आयुष्य वेचणाऱ्या प्रत्येक परिचारिकेला मानाचा मुजरा!
”परिचारिका दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा!”🌷🌷🌷
