भारताला स्वातंत्र्य मिळवून देण्यासाठी अठराव्या शतकापासून सुरू असलेला विरोध आणि क्रांतिकारी उठाव ब्रिटिशांनी सातत्याने दडपून टाकले.असाच विरोध करणाऱ्या 52 क्रांतिकारला 28 एप्रिल 1858 रोजी ब्रिटिशांनी फाशीची शिक्षा दिली . विशेषत्वाने बावनी इमली नावाने प्रसिद्ध असलेल्या आणि 52 क्रांतिकाराच्या शहिदांना त्रिवार अभिवादन🙏🙏🙏. त्याची सविस्तर माहिती घेऊया.
1857 च्या स्वातंत्र्यसंग्रामापूर्वी भारतातल्या वेगवेगळ्या भागात लहान मोठ्या प्रमाणात ब्रिटिशांविरुद्ध उठाव झालेले होते या उठावातील नेतृत्व करणाऱ्यांना आणि ब्रिटिशांना विरोध करणाऱ्यांना ब्रिटिशांनी फासावर लटकावले त्यात महाराष्ट्रातील आद्य क्रांतिकारी लहुजी साळवे कर्नाटकातील राणी चन्नम्मा,संगोळी रायण्णा,तिल्का मांझी, सिंधू आणि कान्यांहू मुर्ती, पुलि थेवर, वीरपांड्या कट्टाबोम्मन यांच्यासह आदिवासी भिल्ल समाजातील अनेक नेत्यांचा समावेश याच आपल्याला दिसून येतो. ब्रिटिश सत्तेविरुद्ध 1857 पूर्वी वेगवेगळ्या भागात झालेले उठाव पुढीलप्रमाणे सांगता येतील हे सर्व उठाव विस्कळीत स्वरूपात होते हे या उठावाचे वैशिष्ट्य होय.
उठावाचे नाव. काळ. प्रदेश
संन्याशांचा उठाव. १७६३ – १८००. बंगाल
भिल्लांचा उठाव. १८१८ – १८३१. खान्देश (महाराष्ट्र)
कोळ्यांचा उठाव. १८२४ – १८४८. सह्याद्री परिसर. (महाराष्ट्र)
वेल्लोरचा शिपाई उठाव. १८०६. तामिळनाडू
पाईक उठाव. १८१७. ओडिसा
१८५७ च्या ५२ इमली हुतात्मे हे बावानी इमली हत्याकांडाशी संबंधित आहेत. २८ एप्रिल, १८५८ रोजी, १८५७ च्या पहिल्या स्वातंत्र्ययुद्धादरम्यान, ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीने फतेहपूर जिल्ह्यातील (उत्तर प्रदेश) बिंदकी तहसीलपासून ६ किमी अंतरावर असलेल्या बावानी इमली नावाच्या चिंचेच्या झाडाखाली ५२ भारतीय क्रांतिकारकांना फाशी दिली. त्यामध्ये बंडखोरांचे नेते जोधा सिंग अताया यांचाही समावेश होता.
ऐतिहासिक महत्त्व: ते झाड आजही उभे आहे आणि स्थानिक पातळीवर ‘हुतात्म्यांचे स्मारक’ म्हणून ते ओळखले जाते, जिथे लोकांचा असा विश्वास आहे की हत्याकांडानंतर त्याची वाढ थांबली. ही घटना ब्रिटिश अत्याचारांचे प्रतीक बनली, जिथे बंड दडपण्यासाठी सामूहिक फाशीची अंमलबजावणी केली गेली. बावानी इमली हत्याकांडाशी संबंधित महत्त्वाच्या तारखा पुढील प्रमाणे असून त्या १८५७ च्या स्वातंत्र्ययुद्धाशी निगडित आहेत.
प्रमुख घटना:
२८ एप्रिल, १८५८: जोधा सिंग अताया यांच्यासह ५२ क्रांतिकारकांना बावानी इमली झाडाखाली फाशी देण्यात आली. मृतदेह ३७ दिवस एका झाडावर लटकवून ठेवण्यात आले होते ते
३ जून, १८५८ रोजी स्थानिक नेते महाराजा भवानी सिंह यांनी मृतदेह बाहेर काढले. आणि ४ जून, १८५८: गंगेवरील शिवराजपूर घाटावर मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार करण्यात आले.
या घटनेची पार्श्वभूमीच्या तारखा:
२७ ऑक्टोबर, १८५७ महमूदपूरमध्ये एका ब्रिटिश अधिकाऱ्याला जिवंत जाळण्यात आले.
७ डिसेंबर, १८५७ राणीपूर पोलीस ठाण्यावर हल्ला.
जोधा सिंग अत्ताया हे १८५७ च्या पहिल्या स्वातंत्र्ययुद्धातील एक प्रमुख क्रांतिकारक नेते होते. ते उत्तर प्रदेशातील फतेहपूर जिल्ह्यातील खजुआ ब्लॉकमधील रसूलपूर (पधारा) गावचे रहिवासी होते आणि एका राजपूत कुटुंबातील होते. वयाच्या २० व्या वर्षी त्यांनी ब्रिटिश राजवटीविरुद्ध शस्त्र उचलले.
त्यांचे प्रमुख योगदान हे तात्या टोपे यांच्याकडून गनिमी युद्ध शिकून, त्यांनी ब्रिटिशांवर हल्ला केला आणि फतेहपूर दरबार व खजिना ताब्यात घेतला. २७ ऑक्टोबर १८५७ रोजी, त्याने महमूदपूरमध्ये ब्रिटिश निरीक्षक आणि सैनिकांना ठार मारले; ७ डिसेंबर रोजी, त्यांनी राणीपूर चौकीवर हल्ला केला. ९ डिसेंबर १८५७ रोजी,व आपल्या ५१ साथीदारांसह जहानाबाद तहसीलवर हल्ला केला, तहसीलदाराला ओलीस ठेवले आणि करात सूट मिळवली.
त्यांचे बलिदान ब्रिटिशांनी त्यांना आणि त्याच्या ५१ साथीदारांना पकडले आणि २८ एप्रिल १८५८ रोजी भवानी चिंचेच्या झाडाखाली त्यांना सामूहिकरित्या फाशी देण्यात आली.
जोधा सिंग अत्ताया आणि तात्या टोपे यांची भेट १८५७ च्या पहिल्या स्वातंत्र्ययुद्धादरम्यान फतेहपूर प्रदेशात झाली, जिथे तात्या आपल्या गनिमी युद्धतंत्रासाठी प्रसिद्ध होते.
जोधा सिंगने तात्या टोपे यांच्याकडून गनिमी युद्धकला शिकली होती बहुधा कानपूर किंवा जवळपासच्या बंडखोर केंद्रांमधील संपर्कातून. तात्या टोपे त्यावेळी उत्तर भारतात सक्रिय होते आणि स्थानिक नेत्यांना संघटित करत होते, ज्यात फतेहपूरमधील क्रांतिकारकांमध्ये सामील होण्याचाही समावेश होता. त्यानंतर, जोधा सिंगने तात्यांच्या शिकवणीचा वापर करून महमूदपूर आणि राणीपूरसारख्या ठिकाणी ब्रिटिश पोलीस ठाण्यांवर हल्ला केला. ऐतिहासिक स्रोतांमध्ये अचूक तारीख किंवा ठिकाणाचा उल्लेख कमी असला तरी, हा हल्ला १८५७ च्या उत्तरार्धात किंवा १८५८ च्या सुरुवातीला झाला असावा असे मानले जाते.
कोठारियाचे रावत जोधा सिंग चौहान यांनी १८५७ च्या बंडात तात्या टोपे यांना महत्त्वपूर्ण पाठिंबा दिला. त्यांनी तात्या टोपे आणि त्यांच्या साथीदारांना राजस्थानच्या राजसमंद जिल्ह्यातील राकमगड किल्ल्यात आश्रय दिला. जेव्हा ब्रिटिशांनी किल्ल्याला वेढा घातला, तेव्हा रावत यांनी रसद, शस्त्रे, दारुगोळा आणि आपल्या लष्करी सामर्थ्याने पूर्ण पाठिंबा दिला. त्यांच्या ७० वर्षीय आईने तर तोफ डागून ब्रिटिशांवर गोळीबारही केला. या पाठिंब्यामुळे तात्या टोपे सुखरूप निसटले, तरीही मेवाड प्रदेशातील स्वातंत्र्य लढ्यात या घटनेने एक महत्त्वाचा अध्याय लिहिला.
