पुणे: महाराष्ट्राच्या सामाजिक आणि राजकीय चळवळीतील एक लढाऊ नेतृत्व, युवक क्रांती दलाचे (युक्रांद) संस्थापक आणि गांधीवादी विचारवंत माजी आमदार डॉ. कुमार सप्तर्षी यांचे आज वयाच्या ८५ व्या वर्षी निधन झाले. त्यांच्या जाण्याने समाजपरिवर्तनासाठी आयुष्यभर संघर्ष करणारा एक निष्ठावान पाईक काळाच्या पडद्याआड गेला आहे.
चळवळीचे चालते-बोलते विद्यापीठ
डॉ. कुमार सप्तर्षी केवळ एक नाव नसून ती एक चळवळ होती. १९६७ मध्ये त्यांनी स्थापन केलेल्या ‘युवक क्रांती दला’च्या माध्यमातून त्यांनी महाराष्ट्रातील तरुणाईला सामाजिक भान दिले. शिक्षण, ग्रामीण विकास, लोकशाही मूल्ये आणि मानवी हक्क यांसाठी त्यांनी आयुष्यभर लढा दिला. समाजवादाचे कट्टर पुरस्कर्ते असलेल्या सप्तर्षी यांनी सत्तेच्या राजकारणापेक्षा समाजकारणाला नेहमीच प्राधान्य दिले.
आंदोलनांचा क्रांतीकारक वारसा
‘येरवडा विद्यापीठ’ म्हणजे काय, हे त्यांनी आपल्या आत्मचरित्रातून मांडले. आणीबाणीच्या काळात त्यांनी तुरुंगवास भोगला, परंतु त्यांचे वैचारिक धैर्य कधीही डगमगले नाही. विद्यार्थी आंदोलने असोत किंवा शेतकरी आणि कष्टकऱ्यांच्या प्रश्नांवरील लढा, डॉ. सप्तर्षी नेहमीच अन्यायाविरुद्ध रस्त्यावर उतरले. १९७८ मध्ये अहमदनगरमधून आमदार म्हणून निवडून आल्यानंतरही त्यांनी विधानसभेत लोकशाही मूल्यांची आणि शोषितांची बाजू लावून धरली.
वैचारिक लेखणीचा ध्यास
सामाजिक चळवळीसोबतच त्यांनी ‘सत्याग्रही विचारधारा’ या मासिकाच्या माध्यमातून दीर्घकाळ संपादकीय जबाबदारी सांभाळली. त्यांनी मांडलेली मते ही नेहमीच अभ्यासपूर्ण, सडेतोड आणि तर्कनिष्ठ असायची. राजकीय प्रवाहाच्या विरोधात जाऊन सत्य मांडण्याचे धारिष्ट्य त्यांनी दाखवले. महाराष्ट्र गांधी स्मारक निधीचे अध्यक्ष म्हणून त्यांनी गांधी विचारांची मशाल नव्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्याचे मोलाचे कार्य केले.
एक समर्पित समाजचिंतक
पेशाने डॉक्टर असूनही त्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य सामान्यांच्या प्रश्नांसाठी समर्पित केले. जातीवाद, धर्मांधता आणि विषमता यांच्या विरोधात ते शेवटपर्यंत लढत राहिले. त्यांच्या निधनाने महाराष्ट्राने एक अभ्यासू समाजचिंतक, संवेदनशील लेखक आणि प्रखर लोकशाहीवादी व्यक्तिमत्व गमावले आहे.
सोमवार, २० जुलै २०२६ रोजी सकाळी १० ते १२ या वेळेत गांधी भवन, कोथरूड, पुणे येथे त्यांचे अंत्यदर्शन घेता येईल. त्यानंतर वैकुंठ स्मशानभूमी येथे अंत्यसंस्कार करण्यात येणार आहेत.
अधिक माहितीसाठी आपण त्यांचे धाकटे बंधू डॉ. प्रवीण सप्तर्षी यांच्याशी संपर्क करू शकता.त्यांचा मोबाईल फोन नंबर 9423006885
त्यांच्या पश्चात त्यांचा सामाजिक संघर्षाचा आणि पुरोगामी विचारांचा वारसा निश्चितच अनेकांना प्रेरणा देत राहील. डॉ. कुमार सप्तर्षी यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली! 🙏🙏🙏💐💐💐
