आर्थिक सल्लागार भांडवली बाजार आणि शेअर मार्केट सल्लागार म्हणून आणि शिक्षणाच्या नावाखाली सेबी कडे सल्लागार म्हणून नोंदणी नसताना आणि शेअर्स खरेदी विक्री संबंधित टिप्स दिल्या प्रकरणी गुंतवणूकदार तरुणांची दिशाभूल करीत मोठी माया जमा केल्या प्रकरणी अवधूत साठे व त्यांच्या कंपनी विरोधात कारवाई करत 546 कोटी पेक्षा अधिक रक्कम जप्त केली आहे.
साठे हा सोशल मीडियाच्या माध्यमातून आर्थिक सल्ला शिक्षण देत असे यामाध्यमातून त्याने आपल्या सुमारे 600 कोटी रुपये फी म्हणून गोळा केली आहे. असे करताना विशिष्ट कंपनीचे शेअर्स खरेदी विक्री विषयावर सूचना दिल्या जात होत्या. असे प्रत्यक्ष खरेदी विक्री संबधीत सल्ला देणे सेबीच्या नियमांविरुद्ध आहे. यामाध्यमातून साठे यांनी भुक्कड स्वरूपाच्या स्टाक खरेदीसाठी केलेल्या शिफारशीतून मोठी रक्कम कमावली असल्याचा संशय आहे.
सेबीने ४ डिसेंबर २०२५ रोजी अशा प्रभावशाली कंपन्यांविरुद्धच्या सर्वात मोठ्या अंमलबजावणी कारवाईत फिनफ्लुएन्सर अवधूत साठे आणि त्यांची संस्था, अवधूत साठे ट्रेडिंग अकादमी यांना सिक्युरिटीज मार्केटमधून बंदी घातली आहे आणि ५४६ कोटी रुपये जप्त केले आहेत.
प्रकरणाची माहिती अशी की सेबी अर्थात नियामकाला असे आढळून आले की साठे आणि त्यांची अकादमी स्टॉक-विशिष्ट टिप्स आणि मार्गदर्शन देण्यासाठी थेट ट्रेडिंग डेटा आणि खाजगी गटांचा वापर करून स्टॉक-विशिष्ट टिप्स आणि मार्गदर्शन देत होती. त्यांनी गुंतवणूकदारांकडून मोठ्या प्रमाणात शुल्क वसूल केले आणि अवास्तव परताव्याचे आश्वासन देणाऱ्या दिशाभूल करणाऱ्या जाहिराती प्रसारित केल्या, ज्यामुळे नुकसान झालेल्या सहभागींकडून तक्रारी आल्या. सेबीच्या १२५ पानांच्या आदेशात यावर भर देण्यात आला आहे की यामुळे किरकोळ गुंतवणूकदारांना आणि बाजाराच्या अखंडतेला गंभीर धोका निर्माण झाला आहे, जो सिक्युरिटीज कायद्यांचे पालन न केल्यास पुढील क्रियाकलापांना प्रतिबंधित करतो. व्यापक सेबी नियमनसेबीची कारवाई ऑक्टोबर २०२४ पासूनच्या परिपत्रकांमधून उद्भवते, ज्यामध्ये नोंदणीकृत मध्यस्थांना सल्ला किंवा कामगिरीचे दावे देणाऱ्या नोंदणीकृत फिनफ्लुएन्सरसोबत भागीदारी करण्यास मनाई आहे. २९ जानेवारी २०२५ रोजी झालेल्या अपडेटमध्ये शैक्षणिक सामग्रीमध्ये थेट किंवा अलीकडील स्टॉक डेटा (तीन महिन्यांचा कालावधी आवश्यक) वापरण्यावर बंदी घालण्यात आली आहे जेणेकरून छुप्या ट्रेडिंग टिप्सना आळा बसेल. जुलै २०२५ च्या डिजिटल जाहिरात नियमांमध्ये वित्तीय उत्पादनांवरील खुलासे, अस्वीकरण आणि नोंदणी नसलेल्या सल्ल्याला प्रतिबंधित करणे अनिवार्य आहे. हे गुंतवणूकदारांना दिशाभूल करणाऱ्या माहितीपासून संरक्षण करणे आणि वित्तीय कंपन्यांना औपचारिक SEBI नोंदणी करण्यासाठी प्रवृत्त करणे आहे.
अशा स्वयंघोषित सल्लागारांची संख्या मोठी आहे आणि अलिकडच्या काळात सोशल मीडियाच्या माध्यमातून आपल्या प्रभावशाली वक्तृत्वाने छाप पडणार्या सडकछाप माहितीला बळी पडण्याची संख्या देखील कमी नाही. यासाठी अमिशाला बळी न पडता योग्य मार्गदर्शन व योग्य ठिकाणी आपली गुंतवणूक हीच भविष्यातील वृध्दी असेल.
