रेल्वे हॉर्न, विशेषतः भारतीय रेल्वेसारख्या प्रणालींमध्ये, कर्मचारी, गार्ड आणि प्रवाशांना विशिष्ट संदेश देण्यासाठी वेगळ्या पद्धतीने हॉर्न वाजवले जातात. हे मानकीकृत हाॅर्न आवाज कार्यान्वित क्रिया, चेतावणी किंवा आपत्कालीन परिस्थिती दर्शवतात.
आजपर्यंत आपण अनेक वेळा रेल्वेने प्रवास केला प्रवास करत असताना रेल्वे सातत्याने सिटी अर्थात हॉर्न वाजवते. आपण या हॉर्न कडं फारसं गांभीर्याने पाहत नाही. मात्र या हॉर्न देण्याच्या वेगवेगळ्या पद्धतीमध्येच रेल्वे प्रशासनाला, सामान्य नागरिकांना आणि प्रवाशांना वेगवेगळे संदेश दिले जातात .असे संदेश कोणते असतात, हॉर्न कशाप्रकारे वाजवले जातात याची आज सविस्तर माहिती घेऊया.
सामान्य हॉर्नचे प्रकार: भारतीय रेल्वे सुमारे ११ वेगवेगळ्या हॉर्नच्या पद्धती वापरते, प्रत्येकाचा एक निश्चित उद्देश असतो.
एक छोटा हॉर्न सूचित करतो की ट्रेन धुण्यासाठी आणि स्वच्छतेसाठी यार्डमध्ये जात आहे.
दोन छोटे हॉर्न गार्डला ट्रेन सुटण्यासाठी सिग्नल मागवण्याची सूचना देतात.
तीन छोटे हॉर्न मोटर नियंत्रण गमावल्याचे सूचित करतात, ज्यामुळे गार्डला आपत्कालीन ब्रेक लावण्यास प्रवृत्त केले जाते.
चार छोटे हॉर्न तांत्रिक बिघाडाबद्दल सतर्क करतात आणि ट्रेन थांबवतात.
एक लांब आणि त्यानंतर एक छोटा हॉर्न गार्डला ब्रेक पाईप प्रणाली तयार करण्यास निर्देशित करतो.
चेतावणी सिग्नल: या पद्धतीत क्रॉसिंग, ट्रॅक बदलणे किंवा स्टेशनवर न थांबता जाण्याच्या वेळी सुरक्षिततेवर लक्ष केंद्रित करतात.
सतत वाजणारा हॉर्न प्रवाशांना चेतावणी देतो की ट्रेन स्थानकांवर न थांबता पुढे जात आहे.
दोन हॉर्न आणि दोन विराम रेल्वे क्रॉसिंगवरील लोकांना सतर्क करतात.
दोन लांब आणि एक छोटा हॉर्न सूचित करतो की ट्रेन ट्रॅक बदलत आहे.
दोन छोटे आणि एक लांब हॉर्न म्हणजे आपत्कालीन साखळी ओढली गेली आहे किंवा व्हॅक्यूम ब्रेक लावला गेला आहे.
सहा छोटे हॉर्न गंभीर अडचण किंवा धोकादायक परिस्थिती दर्शवतात.
जागतिक भिन्नता: भारताबाहेर, जसे की उत्तर अमेरिकेत, हॉर्न रेल्वे मानकांनुसार कोडचे पालन करतात, जसे की क्रॉसिंगजवळ येताना दोन लांब हॉर्न किंवा मागे जाताना तीन लांब हॉर्न. हे प्रत्येक प्रदेशानुसार भिन्न असू शकतात, परंतु स्पष्ट संवादाचे ध्येय समान असते.
