भारतातच नाही तर जगाला दहशतवादाचा विळखा बसतो आहे.दहशतवादाची विविध रुपे आपण आज पर्यंत पाहीली आहेत.या सर्वांच्या मुळाशी मुलतत्ववादी विचारसरणी आणि कुठेतरी आपल्या हक्कासाठी म्हणून देशभरात कोणत्या ना कोणत्या तरी नावाने दहशतवाद सुरुच आहे. कधी तो जे के एल एफ तर कधी एल टी टी ई,,नक्षलवाद,खलिस्तानी,बोडो अशा विविध रुपात आपण पाहतो. पण अलिकडेच या दहशतवादाचे वेगळे रुप पाहयला मिळाले ते म्हणजे व्हॉईट कॉलर टेररीजम.
काय आहे व्हॉईट कॉलर टेररीजम ?
व्हाईट कॉलर दहशतवाद म्हणजे ,उच्चविद्याविभूषित असलेल्या डॉक्टर, अभियंते, आयटी तज्ञ आणि सरकारी अधिकारी यांसारख्या सुशिक्षित व्यावसायिकांनी वित्तपुरवठा करणे, रसद पुरवणे, प्रचारात सहकार्य करणे, सायबर ऑपरेशन्स किंवा नियोजन यासारख्या मार्गांनी दहशतवादी कारवायांना अदृश्य पध्दतीने पाठिंबा देणे म्हणेजेच व्हॉईट कॉलर टेररीजम होय.
सुशिक्षितांनी त्यांच्या कौशल्यांचा आणि सामाजिक प्रतिष्ठेचा उपयोग करून दहशतवादाला सर्वतोपरी मदत केली जाते. हा प्रकार पारंपारिक दहशतवादाच्या विपरीत असून तो वेगवेगळ्या संस्था आणि ठिकाणी गुप्तपणे कार्य करतात . कट्टरतावाद आणि दहशतवादाच्या बळकटीसाठी डिजिटल साधने आणि नेटवर्क वापरतात.
या दहशतवादाच्या नव्या ट्रेंडमुळे भारताला वाढत्या धोक्याचा सामना करावा लागत आहे. २०२५ मध्ये जम्मू-काश्मीरच्या डॉक्टरांचा सहभाग असलेल्या मॉड्यूलचे एनआयए ने उच्च-मध्यमवर्गीय पार्श्वभूमीतील केरळ आयएसआयएस भरती आणि एनक्रिप्टेड कम्युनिकेशन्स आणि आर्थिेक व्यवहार सांभाळणारे व्यावसायिक असलेले जेईएम नेटवर्कचा पर्दाफाश केला आहे. ते शहरात अनोळखी असल्याचा, तंत्रज्ञान कौशल्य आणि उच्चभ्रूंवरील सामाजिक विश्वासाचा फायदा घेऊन अंतर्गत सुरक्षिततेत बदल घडवून आणत आहेत. ही बाब दिल्ली बॉम्बस्फोटांसारख्या प्रकरणांमध्ये गुंतागुंतीचा बनवते.
व्हॉईट कॉलर टेररीजमचे अत्याधुनिक ऑपरेशन्स: व्यावसायिक मनी लाँडरिंग, आयईडी डिझाइन किंवा गुप्त माहिती लीक करण्यासाठी शेल कंपन्या तयार करतात, हल्ल्याची अचूकता वाढवतात.
कट्टरतावादात बदल: ऑनलाइन प्रचाराद्वारे शिक्षित तरुण-तरुणी जम्मू-काश्मीर, केरळ, हरियाणा सारख्या राज्यांमधून सुरुवातीला समर्थक म्हणून सामील होतात. त्यांनतर त्यांच्यावर वेगवेगळी जबाबदारी सोपवली जाते.
संस्थात्मक घुसखोरी: रुग्णालये, कंपन्या यांच्यातील विश्वासार्ह भूमिका लॉजिस्टिक्सला न सापडता मदत करतात.
दिल्ली जेईएम मॉड्यूल (२०२५) एनआयएने दिल्ली-एनसीआरमध्ये जैश-ए-मोहम्मदच्या नेटवर्कचा पर्दाफाश केला ज्यामध्ये २२ उच्च शिक्षित व्यावसायिकांचा समावेश होता, अल-फलाह विद्यापीठातील डॉक्टर डॉ. मुझम्मिल अहमद गनी, डॉ. शाहीन सईद यांचा त्यात समावेश होता. ते कट्टरतावाद, ड्रोन स्फोटके आणि टेलिग्राम द्वारे एन्क्रिप्टेड कम्युनिकेशन हाताळत होते. त्यांनी अमोनियम नायट्रेट, डेटोनेटर्सचा साठा केला आणि हल्ल्यांसाठी “बिर्याणी” सारखे कोड वापरले यावरुन त्यांचे कार्य किती शिस्तबध्द पध्दतीने चालते हे दिसून येते.
मुख्य खुलासे : रुग्णालये आणि विद्यापीठे शेल कंपन्या/हवाला द्वारे निधीसाठी दहशतवादी प्रमुख केंद्र आणि आघाडी म्हणून काम करतात.
ऑपरेशनल सोफिस्टिकेशन: व्यावसायिक आयईडी, ड्रोन आणि वित्तपुरवठा वापरून प्राणघातक हल्ले करण्यासाठी मदत करतात.अशांचा शोध घेणे कठीण बनते.
भरतीचे नमुने: युद्धापेक्षा रसद पुरवण्यासाठी जम्मू-काश्मीर, केरळ, हरियाणामधील शिक्षित शहरी तरुणांना लक्ष्य केले जाते.
हे परस्पर संवादांसाठी टेलिग्राम आणि थ्रीमा सारख्या एन्क्रिप्टेड अॅप्सचा वापर करतात ज्यात कोड वापरले जातात. जसे हल्ल्यांसाठी बिर्याणी, बैठकांसाठी “दावत” असे कोडवर्ल्ड वापरतात. त्यांनी कट्टरतावाद आणि हँडलर्सकडून सूचनांसाठी सुरक्षित चॅनेल प्रस्थापित केले होते.
‘लॉजिस्टिक्स आणि फंडिंगआयटी तज्ञ आणि व्यावसायिकांनी दहशतवादी निधी लाँडरिंग करण्यासाठी, आयईडीसाठी अमोनियम नायट्रेट सारखे पूर्वसूचक मिळवण्यासाठी शेल कंपन्या आणि हवाला नेटवर्क स्थापन केले. स्फोटके आणि रसायने सुरक्षितपणे हाताळण्यास वैद्यकीय ज्ञानाची मदत झाली.
ऑपरेशनल सपोर्ट त्यांनी पेलोड्सच्या ड्रोन डिलिव्हरीची योजना आखली, अॅप्सद्वारे संवाद केले आणि स्टोरेज आणि भरतीसाठी रुग्णालये, विद्यापीठांचा वापर केला. हे पारंपारिक देखरेखीपासून दूर राहून अत्याधिक प्रभावशाली पध्दतीने कार्यात सहभागी होतात.
२०२५ च्या दिल्लीतील जैश-ए-मोहम्मद मॉड्यूलसारख्या अलीकडील व्हाईट-कॉलर दहशतवादाच्या प्रकरणांमध्ये, वैद्यकीय डॉक्टर, अभियंते आणि आयटी व्यावसायिक सर्वात जास्त सहभागी असल्याचे दिसून आले, त्यांनी त्यांच्या पदांचा वापर गुप्त मदतीसाठी केला. “डॉक्टर आणि आरोग्यसेवा कामगार अल-फलाह विद्यापीठातील डॉ. मुझम्मिल अहमद गनी आणि डॉ. शाहीन सईद सारख्या डॉक्टरांनी कट्टरतावाद, आयईडीसाठी रासायनिक हाताळणी आणि कार्यकर्त्यांसाठी वैद्यकीय क्षेत्राची ठाल वापरली. ” रुग्णालयांमध्ये त्यांच्या प्रवेशामुळे स्फोटकांची साठवणूक आणि भरती सुलभ झाली. “अभियंते आणि आयटी तज्ञ अभियंत्यांनी ड्रोन आणि स्फोटके डिझाइन केली, तर आयटी व्यावसायिकांनी एन्क्रिप्टेड कम्युनिकेशन्स, टोहीसाठी अॅप्स आणि सायबर फंडिंग नेटवर्क व्यवस्थापित केले. “इतर व्यवसाय नोकरशहा आणि शिक्षणतज्ज्ञांनी प्रचार आणि दळणवळणसाठी मदत केली.
यावरुन आगामी कालखंडात मोठ्या प्रमाणात बेरोजगारांपेक्षा उच्चशिक्षित दहशतवादी मोठ्या प्रमाणात विविध प्रकारे दहशतवादी कारवायामध्ये वेगवेगळ्या भूमीका पार पाडतांना दिसतील तर नवल वाटू नये. म्हणूनच या नव्या प्रकारच्या दहशतवादामुळे वेगळीच समस्या उभी राहीली असून शिक्षितांकडून देशहिताचा विचार होत नसेल तर अशा शिक्षितांकडून देशाला मोठा फटका बसू शकतो आणि देशाला मोठी किमंत मोजावी लागू शकते.म्हणूनच अशा प्रकारच्या विचारांचा समूळ नाश करुन समाजविघातक कृतीमध्ये अडकलेल्यांना सन्मार्ग दाखणे आवश्यक बनले आहे.
