देशासह राज्यातील अनेक जिल्ह्यात हत्ती रोगाचे रुग्ण सापडत असल्याने याबाबत पुन्हा हत्तीरोग निर्मूलन मोहीम राबवण्यात येत आहे त्यात राज्यातील पालघर, नांदेड, गडचिरोली, भंडारा व चंद्रपूर या ५ जिल्ह्यांतील ३४ तालुक्यांमध्ये ही मोहीम राबविण्यात येणार आहे. या पाच जिल्ह्यांमध्ये हत्ती रोगाचे रुग्ण सापडत असल्याने येथे ही मोहीम राबवण्यात येत आहे या मोहिमेमध्ये रोगा संदर्भात असलेले समाज गैरसमज आणि विविध कारणांमुळे दुरीकरणात अडचणी येत असल्याचे समोर येत आहे
मुंबई:राष्ट्रीय जंतनाशक दिनानिमित्त आजपासून १३ राज्यांतील १११ जिल्ह्यांमध्ये हत्तीरोग निर्मूलन सार्वत्रिक औषधोपचार मोहीम राबविण्यात येणार आहे. राज्यातील पालघर, नांदेड, गडचिरोली, भंडारा व चंद्रपूर या ५ जिल्ह्यांतील ३४ तालुक्यांमध्ये ही मोहीम राबविण्यात येणार आहे. या पाच जिल्ह्यांमध्ये मिळून एकूण ५४ लाख ९८ हजार ८८४ लोकसंख्या असून त्यापैकी ५१ लाख ५८ हजार १७० पात्र रुग्णांना औषधे उपलब्ध करुन देण्यात येणार आहेत. केंद्र सरकारने २०२७ पर्यंत या आजाराचे देशातून निर्मूलन करण्याचे ध्येय ठेवले आहे.
देशात २० राज्यांतील ३४८ जिल्ह्यांमध्ये हत्तीरोग (लिम्फ्याटिक फायलेरियासिस) या आजाराचे रुग्ण आढळून आले होते. परंतु, जागतिक आरोग्य संघटना आणि केंद्र सरकारच्या सार्वजनिक आरोग्य विभाग यांच्या संयुक्त विद्यमाने देशामध्ये १९५७ पासून विविध जिल्ह्यांमध्ये ही मोहीम राबविण्यात येत आहे. या मोहिमेच्या यशामुळे हत्तीरोग या आजाराचे ७ राज्यांतून निर्मूलन शक्य झाले आहे. हत्तीरोग हा दुर्लभ आजार आहे. दूषित क्युलेक्स डासांच्या चाव्यामुळे हा आजार होतो. याचे प्रदूषित पाण्यात प्रजनन होते.
हत्तीरोग!
हत्तीरोग हा परजीवी जंतांमुळे होणारा एक जुनाट आणि विकृत आजार आहे, जो सामान्यतः डासांच्या चाव्याव्दारे पसरतो. याला लिम्फॅटिक फायलेरियासिस असेही म्हणतात.
_हत्तीरोग कशामुळे होतो?_
हा आजार तीन प्रकारच्या फायलेरियल परजीवींमुळे होतो:
१. वुचेरेरिया बॅनक्रॉफ्टी
२. ब्रुगिया मलयी
३. ब्रुगिया टिमोरी
हे परजीवी लसीका प्रणालीला संक्रमित करतात, ज्यामुळे गंभीर सूज, जळजळ आणि लिम्फ नोड्स आणि रक्तवाहिन्यांना नुकसान होते.
_हत्तीरोगाची लक्षणे:_
१. पाय, हात किंवा जननेंद्रियाच्या भागात तीव्र सूज
२. त्वचेचे जाड होणे आणि रंग बदलणे
३. वेदना आणि अस्वस्थता
४. ताप, जळजळ आणि संसर्गाचे वारंवार होणारे भाग
५. विकृतीकरण आणि अपंगत्व
_हत्तीरोगावर उपचार कसे केले जातात?_
उपचारांमध्ये सामान्यतः हे समाविष्ट असते:
१. परजीवी-विरोधी औषधे (उदा. अल्बेंडाझोल, डायथिलकार्बामाझिन)
२. वेदना व्यवस्थापन आणि जखमेची काळजी
३. सूज दूर करण्यासाठी आणि खराब झालेल्या लिम्फॅटिक वाहिन्यांची दुरुस्ती करण्यासाठी शस्त्रक्रिया
४. सूज व्यवस्थापित करण्यासाठी आणि गतिशीलता सुधारण्यासाठी कॉम्प्रेशन कपडे आणि शारीरिक उपचार
_प्रतिबंध महत्त्वाचा आहे!_
हत्तीरोग रोखण्यासाठी:
१. कीटकनाशकांवर उपचार केलेल्या बेड नेटचा वापर करा
२. संरक्षक कपडे घाला आणि कीटकनाशके लावा
३. डासांच्या प्रजनन स्थळांना दूर करा
४. स्थानिक भागात मोठ्या प्रमाणात औषध प्रशासन कार्यक्रमांमध्ये सहभागी व्हा
लिम्फॅटिक फायलेरियासिस नियंत्रित करण्यासाठी आणि नष्ट करण्यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत, जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) २०३० पर्यंत हा रोग नष्ट करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे.
