वायू प्रदूषण हे भारतातच नव्हे तर जगातील अनेक शहरातील मुख्य समस्या बनली आहे.याला मोठ्या प्रमाणात त्या त्या शहरातील वाहने कारणीभूत आहेत .भारताच्या राजधानीत देखील मोठ्या प्रमाणात जुनी वाहने आहेत. या जुन्या वाहनांना आजपासून पेट्रोल पंप वर इंधन देणे बंद केले जाणार आहे. त्यामुळे जुनी वाहन रस्त्यावर धावणार नसल्याने हवेची गुणवत्ता वाढण्यास मदत होईल अशी अपेक्षा आहे.
नवी दिल्ली:
आजपासून दिल्लीतील पेट्रोल पंपांवर “‘ 15 वर्षे पूर्ण होत’ असलेल्या पेट्रोल वाहनांना आणि 10 वर्षे पूर्ण झालेल्या डिझेल वाहनांना इंधन दिले जाणार नसल्याचे पोस्टर आज दिसत आहेत. वायू प्रदूषण रोखण्याच्या प्रयत्नात, दिल्ली सरकारने ‘वाहनांची मुदत संपत आलेल्या आणि शेवटच्या टप्प्यात’ असलेल्या किंवा 15 वर्षे पेक्षा अधिक काळाच्या वाहनांसाठी, म्हणजेच १५ वर्षे किंवा त्याहून अधिकच्या पेट्रोल वाहनांसाठी आणि १० वर्षे किंवा त्याहून अधिकच्या डिझेल वाहनांसाठी इंधन बंदी लागू केली आहे.
नोव्हेंबर २०२४ मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या सेंटर फॉर सायन्स अँड एन्व्हायर्नमेंट (CSE) च्या विश्लेषणानुसार, राष्ट्रीय राजधानी दिल्लीमध्ये वाहने सर्वाधिक प्रदूषक आहेत, जे सर्व स्थानिक उत्सर्जन स्रोतांमधून होणाऱ्या प्रदूषणाच्या अर्ध्याहून अधिक (५१ टक्के) आहेत.
हे लक्षात घेऊन, एअर क्वालिटी मॅनेजमेंट कमिशनने (CAQM) संपूर्ण NCR मध्ये सर्व प्रकारच्या (माल वाहक, व्यावसायिक, विंटेज, दुचाकी) वाहनांविरुद्ध कठोर उपाययोजना लागू करणारे वैधानिक निर्देश क्रमांक ८९ जारी केले.
दिल्लीत आजपासून ६२ लाख वाहनांना पेट्रोल, डिझेल मिळणार नाही. राष्ट्रीय राजधानी दिल्लीत वाहने सर्वाधिक प्रदूषक आहेत, जे सर्व स्थानिक उत्सर्जन स्रोतांमधून होणाऱ्या प्रदूषणाच्या अर्ध्याहून अधिक (५१ टक्के) आहेत.
ही बंदी कशी लागू केली जाईल
वाहतूक विभागाने दिल्ली पोलिस, वाहतूक पोलिस आणि दिल्ली महानगरपालिका (एमसीडी) कर्मचाऱ्यांना इंधन स्टेशनवर तैनात करण्याची योजना आखली आहे, ज्यामध्ये जास्त वयाच्या वाहनांसह येणाऱ्या पर्यटकांची संख्या जास्त असल्याचे दिसून येते.
दिल्ली पोलिस कर्मचारी १ ते १०० क्रमांकाच्या पेट्रोल पंपवर तैनात केले जातील, तर वाहतूक विभाग १०१ ते १५९ क्रमांकाच्या पेट्रोल पंपवर ५९ विशेष पथके तैनात करेल.
जुन्या वाहनांचे इंधन भरण्यावर लक्ष ठेवण्यासाठी आणि त्यांना रोखण्यासाठी ओळखल्या जाणाऱ्या ३५० पेट्रोल पंपांवर प्रत्येकी एक वाहतूक पोलिस अधिकारी तैनात केला जाईल.
अंमलबजावणी मोहिमेदरम्यान कायदा आणि सुव्यवस्था राखण्यासाठी प्रत्येक पेट्रोल पंपावर दोन अतिरिक्त पोलिस कर्मचारी तैनात केले जातील.
४९८ पेट्रोल पंप वर बसवण्यात आलेल्या ऑटोमॅटिक नंबर प्लेट रेकग्निशन (एएनपीआर) कॅमेऱ्यांद्वारे एंड-ऑफ-लाइफ वाहनांची ओळख पटवली जाईल. वाहन डेटाबेसशी एकत्रित केलेले हे कॅमेरे नंबर प्लेट्स क्रॉस-व्हेरिफाय करतील आणि इंधन स्टेशन ऑपरेटरला अलर्ट करतील. जुन्या वाहनांना जप्त करण्यासाठी आणि स्क्रॅप करण्यासाठी हे वाहन अंमलबजावणी एजन्सींसोबत देखील शेअर केले जाईल.
