भेसळ ही आता प्रत्येकाच्या आरोग्याशी संबंधित निगडित असणारे गंभीर बाब बनली आहे. खाद्यान्न तर भेसळयुक्तच विकले जात असल्याचे सतत व्हिडिओ आपण पाहतो. आता आपण वर्षभर घरात वापरणारा गुळ देखील भेसळयुक्त विकला जात आहे. त्या संदर्भात आपण वापरत असलेला गुळ हा भेसळयुक्त आहे की भेसळमुक्त आहे हे तपासण्यासाठी एफ एस एस ए आय यांनी एक व्हिडिओ आणि माहिती आपल्याला शेअर केली आहे.
वर्षभर भारतीय घरांमध्ये गुळ हा मोठ्या प्रमाणात वापरला जाणारा घटक आहे. पारंपारिक पुरणपोळीचा इतर गोड खाद्यपदार्थ तयार करण्यापासून ते आयुर्वेदिक औषध समृद्ध करण्यापर्यंत,अन्नपदार्थातील या नैसर्गिक गोडव्याला त्याच्या चव आणि आरोग्य फायद्यांसाठी महत्त्व दिले जाते. तथापि, गुळाच्या लोकप्रियतेमुळे त्यात होणारी भेसळ बद्दल चिंता वाढली आहे. एका अहवालांवरून असे दिसून येते की गुळात अनेकदा साखर, खडू पावडर किंवा अगदी बेकिंग सोडा सारखे पदार्थ मिसळले जातात, ज्यामुळे त्याची शुद्धता कमी होते आणि त्याची गुणवत्ता धोक्यात येते. ग्राहकांना जागरूक राहण्यास मदत करण्यासाठी, भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरण (FSSAI) ने भेसळ शोधण्यासाठी एक साधी घरगुती चाचणी शेअर केली आहे.
गुळात भेसळ का होते
गुळाचे बाजारभाव आणि हंगामी मागणी जास्त असल्याने त्यात सामान्यतः भेसळ केली जाते. बेईमान उत्पादक गुळाची पोत, रंग किंवा वजन सुधारण्यासाठी स्वस्त पदार्थ मिसळू शकतात. असाच एक भेसळ म्हणजे बेकिंग सोडा (सोडियम बायकार्बोनेट), जो गुळाच्या ब्लॉक्सचे स्वरूप वाढवतो आणि ते गुळगुळीत आणि अधिक आकर्षक बनवतो. ती गुळाच्या उत्पादनाच्या प्रामाणिकपणा आणि नैसर्गिक चांगुलपणावर परिणाम करते.
गुळात बेकिंग सोडा शोधण्यासाठी सोपी FSSAI चाचणी
ते कसे करायचे ते येथे आहे
लहान ग्लासमध्ये १/४ चमचा कुस्करलेला गूळ घ्या.
नमुन्यात ३ मिली हायड्रोक्लोरिक अॅसिड (HCL) घाला.
प्रतिक्रिया पहा.
निकालांचा अर्थ काय आहे
कोणतेही बुडबुडे तयार होत नाहीत -> गूळ शुद्ध आहे.
बुडबुडे तयार होताना दिसून आले -> गूळ भेसळयुक्त आहे.
बुडबुडे का तयार होतात?
जेव्हा गुळामध्ये सोडियम बायकार्बोनेट असते तेव्हा ते हायड्रोक्लोरिक आम्लाशी प्रतिक्रिया देऊन कार्बन डायऑक्साइड वायू सोडते, ज्यामुळे बुडबुडे तयार होतात. हे बुडबुडे गुळामध्ये छेडछाड झाल्याचे स्पष्ट संकेत आहेत. FSSAI ने व्हिडिओसोबत एक आठवण देखील शेअर केली आहे: “उत्सवांमध्ये थोडी जास्त काळजी घ्यावी लागते. जर तुम्ही या हंगामात गुळ वापरत असाल, तर तो भेसळयुक्त आहे की नाही हे शोधण्यासाठी एक सोपी चाचणी जाणून घेण्यासाठी हा व्हिडिओ पहा. जागरूक रहा आणि माहिती ठेवा. #अॅडल्टरेशनला विरोध करा”.
FSSAI ची लिंक ज्यात आपण भेसळ संदर्भात व्हिडिओ पाहू शकता.👇👇👇👇
https://x.com/fssaiindia/status/2027635661541716368?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E2027635661541716368%7Ctwgr%5E22d48ff6d6c2d80b02bd7c15fc3f57181e23ac8a%7Ctwcon%5Es1_c10&ref_url=https%3A%2F%2Fd-1439773002173221232.ampproject.net%2F2601162341000%2Fframe.html
अनेक वेळेला बाजारात शेतकरी विक्रेते असल्याचे सांगून गूळ विकला जातो. ते आपल्याला गुळ नैसर्गिक असल्याचे सांगतात. परंतु जाणकारांचे असे मत आहे की फार कमी प्रमाणात नैसर्गिक गुळ काढला जातो. कारण नैसर्गिक गुळ काढल्याने त्याचा रंग आणि पोत तेवढा आकर्षक राहत नाही. त्याला आकर्षक पिवळा धमक बनवण्याकरिता रासायनिक घटक त्यात वापरले जातात. अशा रसायन मुक्त गुळ खरेदीसाठी वरील प्रक्रिया आपण निश्चित करून पहावी.
