बांगला देशच्या माजी पंतप्रधान खलीदा झिया यांचे सुपुत्र आणि बांगलादेश नॅशनलिस्ट पार्टी (BNP) चे कार्यवाहक अध्यक्ष तारिक रहमान, 12 फेब्रुवारी 2026 रोजी होणाऱ्या संसदीय निवडणुकीपूर्वी 17 वर्षांच्या परदेशवासानंतर आज ढाक्याला परतले. शेख हसीना यांच्या हकालपट्टीनंतर अवामी लीगवर बंदी घालण्यात आल्यानंतर राजकीय अस्थिरतेदरम्यान त्यांच्या मायदेशी परतण्याने BNP च्या प्रचाराला चालना मिळाली आहे.
तारिक यांचे आगमन BNP समर्थकांना उत्साहित करते, मोठ्या प्रमाणात रॅली काढण्याच्या योजना आणि प्रचारात त्यांचा थेट सहभाग, ज्यामुळे येणाऱ्या निवडणुकीत BNPआघाडीचे स्थान मिळवण्याची शक्यता आहे. हिंसाचाराच्या आरोपांमुळे BNP ची लोकप्रियता कमी होत असल्याच्या चिंतेच्या पार्श्वभूमीवर आणि जमात-ए-इस्लामी पक्षांसारख्या वाढत्या शक्तींविरुद्ध ता राजकीय स्पर्धा वाढवते. बीएनपीचे कार्यवाहक अध्यक्ष म्हणून तारिक रहमान यांचे पुनरागमन, भारत किंवा चीनशी असलेल्या संबंधांपेक्षा राष्ट्रीय हितांना प्राधान्य देणारे “बांगलादेश प्रथम” परराष्ट्र धोरणाला महत्वाचे स्थान देते.
हा बदल विद्यमान भारतविरोधी भावनांमुळे भारताशी संबंध ताणले जावू शकतात. परंतु चीनशी व्यावहारिक संबंध राखताना संभाव्य पुनर्संचयित संब करण्याची संधी देतात
भारत संबंधांवर परिणाम
रहमान यांचे धोरण दिल्लीशी जवळचे संबंध नाकारते (“दिल्ली नाही”), भारतविरोधी निदर्शने, अल्पसंख्याकांचे हल्ले आणि शेख हसीनाच्या प्रत्यार्पणाच्या मागण्यांमुळे तणाव वाढू शकतो.
भारत बीएनपीच्या भूतकाळातील जमात संबंधांना सावधगिरीने पाहतो पंरतू बीएनपीने बांगला देशतील होवू घातलेल्या निवडणुका जिंकल्यास आपसातील संबंध पुनस्थापित करण्यात, परस्पर स्वारस्य असल्याचे सूचित केले आहे.
तारिक रहमान यांच्या बांलादेशातील परतण्याने जी अल्पकालिक परिणाम होतील त्यात संतुलित व्यापार आणि सीमा सहकार्याद्वारे दीर्घकालीन स्थिरता निर्माण होऊ शकते.
तर चीन संबंधांत बिल्ट अँड रोड प्रकल्पांसारखे आर्थिक भागीदारी टिकवून ठेवेल आणि शेख, हसीनाच्या काळाच्या विपरीत अति अवलंबन टाळेल.
तर दीर्घकालीन परीणामात पायाभूत सुविधा संबंध स्थिर राहून विकासाकडे जावू शकतात
बीएनपी नेते म्हणून तारिक रहमान यांचे पुनरागमन हे भारतासोबत व्यावहारिक राजनैतिकतेकडे वळण्याची शक्यता दर्शवते, भूतकाळातील संघर्ष असूनही परस्पर फायद्यांवर लक्ष केंद्रित करते.
आगामी निवडणुका आणि बीएनपीच्या “बांगलादेश प्रथम” भूमिकेदरम्यान बांगलादेश विश्वास पुनर्संचयित करण्यासाठी लक्ष्यित पावले उचलू शकते.
द्विपक्षीय चर्चा:
व्हिसा, व्यापार आणि सीमा समस्यांवर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी परराष्ट्र सचिव-स्तरीय बैठका सुरू करा, भारताच्या अलीकडील प्रयत्नांना प्रतिसाद द्या आणि शेख हसीना यांच्या पतनानंतर लादलेले निर्बंध कमी करा.
प्रत्यर्पण वाटाघाटी: भारतविरोधी भावना कमी करण्यासाठी परस्पर संवाद वाढवल्याशिवाय आणि शेख हसीना यांचा खटला राजनैतिक पद्धतीने हाताळण्याचे आश्वासन दिले पाहिजेत .
सुरक्षा सहकार्य:
बांगलादेशी भूमीवरुन होणाऱ्या भारत विरोधी व बंडखोरांवर आणि अतिरेक्यांवर कारवाई करा, तस्करी, हत्या आणि स्थलांतर रोखण्यासाठी संयुक्त सीमा गस्त पुन्हा सुरू करा.
आर्थिक आणि पाण्याचे उपायव्यापार आणि वाहतूक पुनरुज्जीवन: निलंबित गाड्या पुनर्संचयित करा, शुल्क कमी करा आणि पायाभूत सुविधांसाठी क्रेडिट रेषा वाढवा, भू-सीमा करारांसारख्या मागील यशांवर आधारित.
नदी वाटप चर्चा: २०२६ च्या समाप्तीपूर्वी तीस्ता आणि गंगा करारांना प्राधान्य द्या, दीर्घकालीन तक्रारींचे निराकरण करण्यासाठी समान पाण्याचे सूत्र प्रस्तावित करणे. ही पावले तणाव कमी करून अल्पकालीन संबंध स्थिर करू शकतात .
